Oosterhout 80 jaar bevrijd
Hieronder volgt het relaas van de oorlog vanaf 6 juni 1944 (de landing in Normandië) tot en met 31 oktober 1944 (de bevrijding van Breda).
Dit verhaal is opgetekend door Bernard Henricus van Gool, geboren 27-11-1924, overleden 23 oktober 2019. Na zijn overlijden kwam dit dagboek tevoorschijn. Indertijd woonde hij met zijn ouders en twee jongere broers in de Waldeck Pyrmontlaan te Breda.
Het hele dagboek is hier gepubliceerd, voor de chronologische volgorde is het raadzaam om onderaan te beginnen op 6 juni en vervolgens per dag naar boven te werken. Deze rubriek zal wekelijks aangevuld worden met de dan verstreken dagen.
Vrijdag 15 Sept 1944
Op 4 punten rukken de Geallieerden Duitsland binnen. Nl. ten Z van Aken, welke stad onder vuur der Engelsen ligt. ten O van Eupen. ten W van Prüm, op 10 km afstand van deze stad genaderd. bij Trier. Prage (O. v Warschau) veroverd, evenals een 50 km lange strook langs de O. Weichsel oever. Zevenburgen bijna geheel bezet. De Amerikanen zijn op ’t N. eiland van de Molukken geland. Na hevige strijd het gebied tussen Albert en Schelde-Maaskan gezuiverd van Duitsers. Veel: oud materiaal, jonge soldaten (17 jaar en jonger), oude mannen. Ook de Engelse jagers vandaag weer actief. Maastricht en Eijsden bevrijd. Gisteren trokken Amerikaanse eenheden deze beide gemeenten binnen. Deze troepen zijn verder doorgetrokken tot ze Aken uit het N. bedreigen. Bij Antwerpen hebben de D versterking gekregen.
Donderdag 14 Sept 1944
Vanmiddag waren er weer veel jagers actief. De Nederlandse grens is thans op een tweede punt overschreden nl bij Maastricht. Felle gevechten in Noord België. Er zijn nu grote bruggehoofden bij Gheel – Beringen tot Ned grens en Hasselt. Veel 17 jarige soldaten. Bewoners achter de Westwall gewaarschuwd. Zes dagen lang Duitsland dag en nacht gebombardeerd. Berlijn voor de 4e opeenvolgende nacht.
Woensdag 13 Sept 1944
Engelse jagers zeer actief. Ten Z. van Maastricht het tweede punt waar de geallieerden de Duitse grens overschreden zijn. De Geallieerde leger vanuit het Z. en W. van Frankrijk oprukkend zijn elkaar tegengekomen in Chalons s. Seine. Le Havre gevallen evenals Brugge. Hevige gevechten tussen Albert kanaal en Maas-Scheldekanaal. Verbindingsweg tussen Zd Beveland en Nrd Brabant gebombardeerd. Zware bommenwerpers ook vanavond boven Breda. Derde aanval op Berlijn. Voor de derde maal oliecentra in W. Duitsland gebombardeerd. Gisteravond sprak prins Bernhard over R.O. en maande alle ondergrondse verzetsgroepen aan tot samenwerking voor de stipte uitvoering van z’n bevelen. Deze avond hebben ze op Gilze Rijen (wat er dan nog van over is) munitievoorraden laten springen. Er is veel glasschade in Breda.
Dinsdag 12 Sept 1944
Vanmorgen werden we gewekt door Engelse jagers. Gisteravond zijn er verschillende ontploffingen in Breda geweest. De Willemsbrug is met ruiters en kettingen afgesloten. Amerikanen bij Trier over de grens. Engelsen bij Eupen. Heel de Belgische kust door Canadezen bezet. Zuidelijke oever van het Albert kan tot voor Maastricht bezet. Duitsland wordt dag en nacht gebombardeerd. De Siegfriedlinie onder vuur der Geallieerde artillerie. Bij de Philipijnen 89 Japanse schepen in de grond geboord. Grootste verlies gedurende de oorlog. Eupen – Malmedie en Spa gevallen. Fort Eben Emael bij Maastricht door Engelsen veroverd. Ook vanavond weer een massa bommenwerpers boven Brabant.
Maandag 11 Sept 1944
Engelse Jagers beheersen de lucht. Bij Beeringen 14 km vd Nederlandse grens. Dijon vanuit het Zuiden bereikt. Churchil en Rooseveld confereren over Japan. Landing in de Philipijnen te verwachten volgens Tojo. Alle Bulgaarse havens in Russische handen. Hermanstad en Karlsburg veroverd (Roemenië). Tito en Rusland bijna bij elkaar. 200.000 Duitsers dan ingesloten. Vanavond meldde de radio dat Engelse strijdkrachten van het 2e leger de Nederlandse grens ten Z van Valkenswaard waren overgestoken. Van 6 tot half acht is hier een reusachtige zwerm bommenwerpers overgekomen. Naar schatting kunnen ze nauwelijks de Duitse grens bereikt hebben.
Zondag 10 Sept 1944
Vandaag geen grote gebeurtenissen. Mensen, ondanks verklaring van den burgemeester toch opgepikt. Jagers cirkelen de hele dag boven Brabant. Alle transporten worden gemitrailleerd. De “Leider” heeft vanmiddag gesproken; feitelijk een afscheid van Nederland. De N.S.Bers uit de zuidelijke provincies zullen terugkomen. Zeebrugge door Canadezen zonder slag of stoot bezet. In de Ardennen 25 km van St Hubert. Bruggehoofd der Nederlanders bij Beeringen uitgebreid. Engelsen boven Antwerpen. Bij Luik de Amerikanen 15 km van de D. grens. Prins Bernhard in Beeringen. Heeft tevens een onderhoud gehad met Koningin Moeder van België. Radio vandaag gearriveerd. Churchil in Quebec.
Zaterdag 9 Sept 1944
Veel Engelsen in de lucht. Bourg Leopold door de Ned. bereikt. Totaal 4 bruggehoofden over Albertkan. Gisteren voorsteden van Luik bereikt. Russen na verkenning met gevangenen uit Oostpruisen terug. Geen Duitse goederen door Zweden meer. Ostende bevrijd. Weer mensen opgepikt voor tankvallen. 2.45 Prinses Juliana in Engeland. Hoopt spoedig haar reis voort te zetten.
Vrijdag 8 Sept 1944
Vandaag ook nog vacantie. Engelse jagers komen in kleine groepjes rondvliegen: geen afweer. Dixmuiden bevrijd. Nederlandse troepen over het Albertkan. bij Beringen. Totaal over het Alb.kan. 3 bruggehoofden. Over de Moezel 5 bruggehoofden. Antwerpen volledig in Eng. handen. Belgische regering in Brussel. In Yoego Slavië algemene opstand. Duitsers in Griekenland ingesloten. Front in Italië doorbroken. Slowakije in opstand. Bulgarije in oorlog met Duitsland. Spanje geen Asylrecht meer: Duitse gezant naar Berlijn. Wordt weer opgepikt. Er komen veel soldaten op eigen gelegenheid terug.
Donderdag 7 Sept 1944
Vandaag moeten alle mensen weer aan hun werk zijn. Maar het resultaat van deze maatregel is natuurlijk weer negatief. Tegen de middag en ’s middags wordt iedereen die op straat loopt opgepikt. Vanmorgen zijn er al groepjes D terug van het front komen lopen. Bij Merxem bij Antwerpen is zwaar gevochten. Beide partijen moesten terugtrekken. Weer fietsenvordering. Het front loopt van Antwerpen langs het Albertkanaal naar Maastricht. De Russen hebben de Joego Slavische haven Turnu Severin bezet. Op 3 plaatsen Bulgarije binnengevallen.
Woensdag 6 Sept 1944
Nieuws uit Breda: Vanochtend was er een rush om aardappelen. Nergens zijn ze te krijgen. Wij zijn ze op het land gaan rooien. Op andere plaatsen zijn ze al gegapt. De hele dag is er gesjouwd om levensmiddelen. De bakker komt normaal, melkboer en groenteboer niet. Niemand is nog aan ’t werk. Sinds vanmiddag pikken ze weer mensen op voor tankvallen. Ook weer fietsenvordering. Om een uur of 4 is er in de verte gedreun van bombarderen of artillerievuur. Op een gegeven moment heeft het 3 kwartier achterelkaar gedreund. Vandaag weer Duitse jagers in de lucht. Van de Radio: Amerikaanse verkenningstroepen in D. doorgedrongen, na contact met de vijand teruggetrokken. Amerikanen over de Moezel: zwaar artillerie vuur. Calais omsingeld. Yperen door Polen bevrijd.uit Frankrijk naar Dijon. De Nederlandse troepen uit Normandië naar het front in Nederland. Van ’t front aan de Ned. grens geen officiële berichten. Bulgarije vraagt wapenstilstand. De Russen door Roemenië naar YoegoSlavië. Steden in Oost Pruisen veroverd. Gerrit Blom burgemeester van Breda sinds een goede maand vaardigde gisteren plakkaten uit dat niemand op straat mocht. Vandaag heeft hij aan laten plakken dat ieder morgen verplicht is om aan z’n normale werk te gaan. De Duitsers gaan mensen ophalen, maar vinden meestal de betrokken persoon niet thuis.
Dinsdag 5 Sept 1944
’s Morgens zijn veel mensen teleurgesteld dat er geen E. zijn. De straten worden weer rumoerig druk. De een zegt dat er niemand op straat mag, de ander dat je alleen rustig naar je werk mag begeven. Resultaat is dat iedereen op straat in troepjes bij elkaar staat. De Engelse radio heeft vannacht om 12 bekend gemaakt dat de E. in de omstreken van Breda waren. A. is vannacht verschillende malen gaan kijken, maar er waren niets dan duitsers aan het trekken. 10.00 In de stad wordt verschillende malen geschoten boven volksoploopjes. Er komen nog altijd troepen terug maar niet meer zoveel. Er gaan nu ook geregelde verse troepen naar richting België. Ook rode kruis kolonnes. Berichten van gisteren Gistermiddag zijn de Duitse functies vertrokken naar richting Tilburg. Veel, welhaast de meeste NSBers zijn er tussen uit. Telefoonkantoor in de Pr. Juliana school is gisteravond opgeblazen. Vliegveld Gilze Reijen brandt. Opslagplaatsen bij de veiling zijn in brand gestoken. 12.00 uur De Duitsers rijden met auto’s de stad rond en jagen alle mensen met geweerschoten van de straat af. De straten worden schoongeveegd. 2.00 uur De straat wordt weer meer bevolkt. Alles gaat z’n gewone gang weer, zij het dan dat niemand werkt. De berichten zeggen dat de E. aan de Rijn zijn doorgedrongen. Daarna komt er geen nieuws meer. Alleen zegt men nu dat Maastricht niet gevallen is. De berichten zijn op het ogenblik weer fantastisch. De stemming zakt echter weer omdat men nog steeds niets van de nadering vd E. merkt. Na de hooggespannen verwachtingen van gisteren werkt het wachten deprimerend. 8.15 Amerika meldt: Prins Berhard viert feest te midden van de uitgelaten Bredasche bevolking!! Niemand gelooft de zender nog. Deze meldt verder: Luxemburg bezet. Leuven bevrijd. Antwerpen veroverd. Van het front in Nederland geen officiele berichten. Moskou meldt: Rusland verklaart Bulgarije de oorlog. De Russen zijn een offensief begonnen van Warschau tot aan Oost Pruisen. De linies zijn doorbroken.
Maandag 4 Sept 1944
Vandaag is alles fantastisch. Om te beginnen kwam vader ’s morgens om 8 uur al terug omdat ze in de stad fietsen aan ’t vorderen waren. Gisteravond waren er ook al fietsen gevorderd. De fietsen worden gewoon afgenomen als je er op rijdt. Soms komen ze ook langs de huizen. Alle vervoersmiddelen worden gevorderd zodat haast niemand op straat komt. Tegen negen uur werd bekend dat de stad Brussel gevallen was. Eveneens de steden Metz en Nancy en Namen met Charleroi. Algemeen is men verheugd en toch tweifelt men weer over de juistheid van deze berichten. De val van Parijs was ook 4 dagen te vroeg aangekondigd. Gisterenmiddag zijn er weer zwermen vliegtuigen over geweest. Algemeen verwachtte men dat deze de Duitse aftocht probeerden te verhinderen. Ze bombardeerden echter de vliegvelden van Brabant en omgeving. Ook Gilze kreeg er weer flink van langs. 12.30 uur Vader komt terug van kantoor met berichten. Finland heeft gecapituleerd en gebroken met Duitsland. In de stad wordt alles gevorderd. Tot boerenkarren en dergelijke gebruiken ze om terug te trekken. Op eigen gelegenheid vorderen de moffen fietsen en wagens. Het verkeer ligt finaal stil. Van ’s morgens vroeg wordt er ononderbroken getrokken. De mensen worden gedwongen volle gevorderde wagens te lossen. Ze worden anders met de zweep afgeranseld. Erg veel moffen zijn dronken. Langs de huizen komen moffen fietsen vorderen. 2.00 uur Vader belt op dat ik binnen moet blijven omdat jongelui opgepikt worden. Ariëns gaat z’n vlaggemast in orde maken. Er worden fietsen gevorderd in de Laan van Meckelenburg. Onze fietsen worden verborgen in huis.3.00 uur Aardappelen rooien op de Ceintuurlaan. Bericht: Maastricht is gevallen: bijna niemand gelooft het. 4.00 uur Zet de radio bij Ariëns in elkaar. De nieuwsberichten van 4.45 uur brengen geen nieuws meer dan dat van gisteren. René is ondertussen van school gekomen met vacantie tot Maandag. Ze hebben z’n kleine fietsje ook al bijna gevorderd. Engelsen in Brasschaat. 6.00 uur De Engelsen zitten in Zundert beweert men. Er trekken momenteel onafgebroken tanks terug. Op de mensenoplopen wordt geschoten. Ieder moet van de straat af. Als vader thuiskomt weet hij het laatste nieuws. De Engelse tanks vechten in Brasschaat. Ze zijn om Antwerpen heengetrokken. Mevrouw Brand weet per telefoon dat de Engelsen in Maastricht zijn. Iedereen verzamelt water, omdat men zegt dat er geen water meer komt. Een uur naderhand is de druk op het water weer gewoon. 8.15 uur Prof Gerbrandy spreekt over R.O. Maakt bekend dat de E. op Nederlands grondgebied zijn. Zegt alleen niet waar, maar men denkt dat M. bedoeld is. De duitse legerleiding is het contact met de in aftocht bevindende troepen kwijt. Hetgeen we goed kunnen indenken. De Russen zijn een nieuw offensief begonnen. Morgen mag niemand op de openbare weg komen. Men verwacht echter algemeen dat de E. vannacht of anders in de loop van morgen hier kunnen zijn. 9.00 uur Brand in noordelijke richting. In de verte hoort men trekken.
Zondag 3 Sept 1944
Het front in Fr. heeft 3 hoofdaanvalsrichtingen. Een naar het Noorden en 2 naar het N.O.en. In N. Frankrijk is nu bezet: een gebied omgeven door de lijn over de plaatsen: Z. van Dieppe – Yvetot – Rouen – Les Andelys – Gisors – W. Amiëns – Deullens – W. Arras – langs Lille naar Doornik hetwelk gevallen is Cambrai – Nesle – Marle – W. Mésières in de richting Dinant naar Neufchateau Vouziers – O. Reims – N. Verdun om Metz (Metz omsingeld) St Disien Waxy Troyes Sens Orleans Vendome Bauge Angens Nantes Bordeau Naar het noorden langs de kust. Om Brest en Lorient wordt nog steeds gevochten. Sinds Zaterdag zijn de D continu aan het distancieren. Vooral des nachts grote transporten in de richting van Tilburg. In Limburg wordt koortsachtig een linie aangelegd.
Zaterdag 2 Sept 1944
De Engelsen en Amerikanen bij Sedan aan de Belgische grens.
Vrijdag 1 sept
Al het verkeer wordt door jagers beschoten. Auto’s zowel als treinen en schepen. Het evacueren geschiedt al enige tijd alleen ’s nachts. Machinisten weigeren te rijden. Chauffeurs melden zich ziek.
Woensdag 30 Aug
Het beschieten van treinen en verder verkeer op de weg neemt snel toe. Alleen vandaag al 18 treinen beschoten. De Engelsen rukken op naar de Belgische grens. Er wordt om de Marne gevochten.
Dinsdag 29 Aug
Bulgarije houdt zich neutraal. De Duitsers brengen troepen naar het zuiden. Soissons gevallen.
Maandag 28 Aug 1944
De Russen zijn de Hongaarse grens gepasseerd. Reims omsingeld.
Zondag 27 Aug 1944
De Engelsen en Amerikanen rollen het Duitse afweerfront op. De een na andere plaats wordt omsingeld en voorbij getrokken. De tanks zijn niet te houden. In Zd Frankrijk breidt het front zich met snelheid uit.
Zaterdag 26 Aug 1944
De Russen vliegen Roemenië binnen. Boelgarije tracht vrede met Rusland te sluiten. Hongaarse binnenlandse onrust.
Donderdag 24 Aug
Roemenië sluit wapenstilstand met Rusland. Tracht de Duitse troepen te ontwapenen. Er is een tegenregering gevormd die de Duitse bescherming geniet. Burgeroorlog. Boekarest en Ploesti door de Roemeense opstandelingen in handen.
Woensdag 23 Aug
Parijs gevallen meldt de . . . Grenoble door de M. ingenomen. De Anglo Amerikanen hebben deze stad ook bereikt. De gehele Frans-Spaanse grens is in handen van de Marquis. Ze hebben ook bezet: Dyon Vichy Bordeau Toulouse Guerit Angoulême Bayonne Pau Arles Carcassonne Beziers
Vrijdag 18 Aug
Parijs door de Geallieerden bereikt.
Woensdag 16 Aug 1944
Gisteren zijn de Geallieerden opnieuw geland in Frankrijk. In Zd Frankrijk tussen Nice en Marseille. Ze ondervinden bijna geen tegenstand.
De vliegvelden in Brabant en Limburg zijn gisteren gebombardeerd. De lucht zag compleet zwart van de vliegtuigen. Ook Gilze-Reijen heb ik zien bombarderen. Het heeft nog geen 10 min geduurd maar de ravage schijnt verschrikkelijk te zijn. Er vielen geen slachtoffers onder de burgerbevolking dit keer. Volkel – Eindhoven – Venlo - Woensel.
In Frankrijk heeft de Marquis verschillende plaatsen bezet, o.a. zijn ze opgerukt uit Savoi, waar ze geheel den oorlog gezeten hebben, naar Grenoble.
Ook in Parijs zijn ze actief. Er hebben daar voortdurend gevechten plaats.
Zondag 13 Aug 1944
Engelse successen duren voort.
Zondag 6 Aug 1944
Aan alle fronten wordt hevig gevochten met succes.
Woensdag 2 Aug 1944
Turkije breekt met Duitsland. In Frankrijk wordt zwaar gevochten.
Maandag 31 Juli
De Anglo Amerikanen zijn een offensief begonnen in Frankrijk.
Zondag 30 Juli 1944
Van de afgelopen week is weinig te vertellen. Berichten uit D zijn er geen definitieve. Wel zijn hier een hoop militairen die hier gestationeerd waren, naar D gegaan. Maar of het nu voor Rusland is of voor de binnenlandse rust, weet zo goed als niemand. De stemming van de mensen is echter tweifelachtig. De Russen schieten hard op. Op een dag moeten ze 100 km opgerukt zijn. Ze ondervinden weinig tegenstand. Ze zijn al tot in het “Gouvernement General” (=Polen) gevorderd. In Italië loopt alles ook goed, in tegenstelling met Frankrijk waar geen grote resultaten behaald worden. De luchtaanvallen op D staan bijna stop als gevolg van het slechte weer. Er is nu weer verscherpte “arbeidsinzet” gekomen. Wat zal dat voor gevolgen hebben?
Zaterdag 22 Juli 1944
Het eind van deze week heeft veel beroering gebracht.
Om te beginnen is er Donderdag een aanslag op Hitler gepleegd. Deze is mislukt. Er heeft zich nu een tegenregering gevormd uit een paar hoge officieren. Plaatselijk schijnt er nu in Duitsland een burgeroorlogje te heersen. We krijgen anders geen definitieve berichten. De grenzen zijn als hermetisch afgesloten. Direct na de aanslag heeft Hitler gesproken. Himmler is benoemd om de orde in ’t binnenland te herstellen. Dat is hem wel toevertrouwd. Dönitz en Göring hebben ook gesproken. Hun bevelen mogen alleen opgevolgd worden. Worden er andere bevelen gegeven dan moeten degenen die ze geven, aangebracht worden. Dinsdag, Woensdag, Donderdag en Vrijdag zijn er ’s morgens grote luchtaanvallen gedaan op Duitsland. We hadden hier bij het heengaan ongeveer 1½ uur luchtalarm. Tegen één uur kwamen de Amerikanen weer terug. Vanaf het vliegveld werd telkens hevig geschoten. Vrijdag zijn er 3 naar beneden gehaald. Ook werden vandaag (=Vrijdag) treinen en auto’s beschoten. Wegens het slechte weer zijn er vandaag geen vliegtuigen gekomen. Vrijdag is er een aanslag gepleegd op een Duitser hier in de stad. ’s Middags om half vier werd er in de Boschstraat op hem geschoten. Hoewel niet gedood, maar zwaar gewond, schoot hij op de dader. Deze is tot nogtoe nog niet gepakt. Voor straf moeten we vanaf gisteren om 9 uur binnen zijn.
Dinsdag moet het gehele land, voor eigen veiligheid !!, om 10 uur binnen zijn.
Zaterdag 15 Juli 1944
Gisteravond laat is er hier een moordaanslag gepleegd. Vreemd genoeg is de man, die doodgeschoten werd, gijzelaar geweest, maar om z’n grote gezin weer vrijgelaten. Men zegt dat het een wraak van de tegenpartij is voor de aanslag op Driessen. Deze is weer voor de zoveelste keer dood: bevestiging is er nog niet. Vanmorgen is Dr. Blomjous gearresteerd. Dit is al voor de derde maal. Verder zijn er nog enkele anderen gearresteerd. Deze avond kwamen ze ook op de Ceintuurlaan iemand halen: hij was niet thuis. Dr. Göbbels vindt het onnodig om nog verder te strijden: Beide partijen vechten voor hetzelfde doel: nl. de betere verdeling van de rechten over de gehele wereld. Generaal Kesselring (Italië) zou gezegd hebben dat verder strijden niet meer nodig is: Bedoelt hij nu Italë of aan alle fronten. Aan het oostfront gaat alles nog snel. In Oost Pruisen is sinds enkele dagen de “Staat van Beleg” afgekondigd. De Russen staan nu nog 55 km van de grens. In Normandië hebben de Engelsen terrein prijs moeten geven, maar inmiddels hebben ze dit verlies weer teniet gedaan. De Amerikanen werken zich met goed succes vooruit. Echter gaat daar alles zeer langzaam. Men is er in ’t algemeen erg tevreden over.
Maandag 10 Juli 1944
Wilna en Caen gevallen. Driessen door Duitse arts geopereerd, voor de tweede maal. In Nijmegen is de vorige week elke dag een of meer aanslagen gedaan. Als straf: fietsen vorderen en om 8 uur binnen, ’s Zondags om 2 uur.
Vrijdag 7 Juli
Von Rundstädt is afgezet als bevelhebber in Frankrijk. Nog steeds geen beslissing in de tankslag bij Tilly.
Donderdag 6 Juli
In de laatste weken zijn 22 generaals ofwel gesneuveld !? of gevangen genomen. Vandaag is een aanslag op Driessen gepleegd. Hij is zwaar gewond in het St. Ignatiuszieken-huis opgenomen. Van de dader ontbreekt elk spoor.
Woensdag 5 Juli
Vandaag is Gilze gebombardeerd. Er zijn veel slachtoffers te betreuren. Het vliegveld is niet geraakt. In Zeeland is gisteren een V1 neergekomen. Niemand weet de juiste mededelingen daarvan.
Maandag 3 Juli
Er wordt zwaar gevochten aan de Pripet. Het noord-westen en noord-oosten van Cotentin is in geallieerde handen.
Zondag 2 Juli 1944
Minsk zou gevallen zijn. Het offensief in het oosten maakt goede vorderingen. De tankslag in Italië Tilly gaat voort.
Dinsdag 27 Juni 1944
Vandaag is Witebsk gevallen. Hier was het Russische offensief begonnen. Over Cherbourg zijn nadere berichten. Er zijn daar forten van 60 m diepte. De soldaten die daar uitkwamen hadden allemaal bloedende oren door de luchtdruk van het bombardement. De haven zou niet zo zwaar beschadigd zijn als men verwachtte. Uit Italië geen nieuws.
Maandag 26 Juni
De B.N.O. geeft toe dat de vesting Cherbourg is gevallen: hij was van geen belang. Iedereen is verbaasd dat het zo gauw gegaan is. Volle treinen naar België: lege terug. Sinds enkele dagen gaat het gerucht dat de bases van de dynamiet-meteoor gevonden en gebombardeerd zijn. Dit is nog niet bevestigd.
Zondag 25 Juni 1944
Nog steeds troepentransporten. In de straten van Cherbourg wordt gevochten. De Russen zijn sinds enkele dagen een groot offensief in het Centrale front begonnen. In Italië gaat de aanvaller nog steeds vooruit. ’s Avonds: Eng. Cherbourg gevallen.
Zaterdag 24 Juni 1944
Slag om Cherbourg duurt voort. Grote troepentransporten naar richting Rosendaal. 3 km van Cherbourg.
Vrijdag 23 Juni 1944
Er wordt zwaar gevochten in de buurt van Cherbourg. De Finnen moeten voor de Russen wijken. Vannacht luchtalarm.
Donderdag 22 juni 1944
Geen bijzonder nieuws.
De dynamiet-meteoor beukt nog steeds op Londen. 9 km van Cherbourg.
Woensdag 21 juni 1944
Ook deze dag was het hier tamelijk rustig. In Breda is luchtalarm geweest. Er is hevig geschoten.
In Cotentin gaat het goed. Ze zijn nog 5 km van Cherbourg verwijderd. De Duitsers geven nu successen toe, maar wijden de meeste aandacht aan hun dynamiet-vliegtuigen. Die vinden ze toch zo reusachtig.
De Russen winnen nog steeds op de Karelische landengte.
In Italië rukken de geallieerden nog steeds op.
Dinsdag 20 Juni 1944
Nu is het mooie weer ingetreden. Juist als de Engelsen een groot succes gaan behalen. Ze zijn al op 12 km van Cherbourg gekomen. Omtrent de strijd schrijven de kranten niets. Ze hebben het alleen maar over de “meteoor projectielen” “robots” en onbemande vliegtuigen. Wanneer men deze berichten hoort en leest dan is Londen in paniekstemming en staat half in brand enz. De mensen lachen er om: ze hebben geen groot geloof in de effectiviteit van het wapen.
Van alle fronten vandaag geen bericht.
Maandag 19 juni 1944
De geallieerden hebben het schiereiland Cotentin afgesloten, is vandaag bekend geworden. Er zitten nu veel Duitsers opgesloten. Men is algemeen verheugd bij het horen van dit bericht.
De Engelsen hebben als reactie op het geheime wapen, vannacht Berlijn gebombardeerd. Nadere gegevens zijn nog niet bekend.
Het geheime wapen is al erg in achting gedaald. De geallieerden schenen er al lang van geweten te hebben, omdat ze een maand of 5 of 6 weken geleden de Franse kust hevig gebombardeerd hebben. Naar men zegt was daar het geheime wapen opgesteld. Dat de Duitsers er nu mee voor den dag komen vat men op als een afleiding voor de slechte gang van zaken aan het front.
Zondag 18 Juni 1944
Hitler’s geheime wapen is het gesprek van de dag. In het algemeen slaat men dit niet zo hoog aan. Men acht Duitsland niet in staat het op grote schaal toe te passen.
Omdat er van het Invasie front geen enkel bericht van Engelse kant komt meent men dat de geallieerden plaatselijk moeten terugtrekken.
Zaterdag 17 Juni 1944
Het geheime wapen van Duitsland is er. Het schijnt een draadloos bestuurd vliegtuig te zijn dat met bommen en al neervalt. De Engelsen hebben bekend gemaakt dat de eerste keer niet zo veel schade was aangericht, maar de tweede keer was de schade aanzienlijk.
Van de fronten nu ook geen bijzonder nieuws.
Vrijdag 16 Juni 1944
Ook vandaag is er weinig of geen nieuws. Kesteren schijnt niet gebombardeerd te zijn. Van de fronten komen geen berichten. Aan het invasiefront schijnt een hevige strijd te woeden.
Donderdag 15 Juni 1944
Emmerik-Eindhoven en Kesteren werden gisteren gebombardeerd.
De spoorwegen plaatsen een lege wagon of goederenwagen achter de locomotief.
Van de fronten geen nieuws.
Woensdag 14 Juni 1944
Vanmorgen vroeg waren de Amerikanen al in de lucht. Op weg van Breda naar Lage Zwaluwe zagen we ze al overkomen. Ze waren erg laag en vlogen in de richting O-ZO. Toen we in Lage Zwaluwe waren kwam de grote partij pas over. Naar telling waren het er 300. Ook vlogen er jagers door de formaties heen. Van de brug af werd geschoten, doch zonder resultaat. Het vliegveld van Eindhoven werd gebombardeerd. Ook de spoorlijn Best-Eindhoven. Ook zou Kesteren gebombardeerd zijn.
Van de fronten vandaag geen bijzonder nieuws.
Dinsdag 13 Juni 1944
Vannacht zijn er weer een vrachtje Engelsen overgekomen. Volgens betrouwbare berichten zouden het er 1400 zijn geweest. Onderandere is er een aanval op Berlijn geweest. De geallieerden melden dat de stad Carentan gevallen is. Het bruggehoofd wordt nog steeds versterkt en vergroot. Er zijn daar al 2 vliegvelden in gebruik genomen. Nog steeds wordt er flink geland. Er zijn nu 20 divisies geland. Er wordt nog steeds gebruik gemaakt van luchtlandingstroepen en zweefvliegtuigen.
In Italië gaat het nog altijd met een zevenmijlsvaartje.
De Russen zijn een offensief begonnen op de Karelische landengte.
De troepen houden nog steeds de stellingen bezet. Bovendien wordt er nog met man en macht aan kleinere verdedigingswerken gewerkt.
Voor de Nederlandse kust vinden zeegevechten plaats. Waarschijnlijk is dat te doen om troepenbinding.
Zondag 11 juni 1944
Ook nu doen nog de meest fantastische berichten de ronde. Ze worden wel doorverteld, maar niemand gelooft ze. De Engelsen houden zich wat hun berichten betreft nog steeds stil.
Wel is bekend dat de grootste diepte van het landingshoofd 18 km is. Per zweefvliegtuig hebben de geallieerden 240.000 man vervoerd. In Italië gaat alles met een sneltreinvaartje. Ze zijn al halverwege Rome – Livorno.
Maandag 12 Juni
Vandaag de eerste luchtactiviteit in onze buurt. Om half negen was in Breda al luchtalarm. 100 Amerikaanse vliegtuigen werden waargenomen en deze vlogen in de richting Antwerpen. Waarschijnlijk is het bombardement, wat hier gehoord is, daar geweest. Gisteren zijn naar men zegt 2 treinen beschoten. De treinlengten zijn tot ongeveer ⅔ ingekrompen.
De Duitsers zitten hier nog overal in de stellingen. De rust is nu weergekeerd. Op het ogenblik (22.37 uur) is ergens weer een bombardement. De hele boel trilt hier tenminste.
Zaterdag 10 juni 1944
Nu weten we pas goed wat gisteravond allemaal gaande was. Er zijn zo goed als geen troepen meer in de stad. Deze hebben allemaal de stellingen in W. Brabant ingenomen. Verder zijn ook grote colonnes vanaf de kant van Tilburg België ingetrokken. In Dordrecht was de stad gisterenavond ook afgezet. Zelfs de bioskopen werden leeggehaald. Ook daar hebben ze de stellingen betrokken.
Van het front geen definitieve berichten. In Italië is Donderdag Civita Veccia gevallen. Van het Franse front geen berichten. Duitsland werd weer bestookt. De Russen zijn nog steeds niet begonnen. Men vermoedt dat ze gelijk met de grote aanval in het Westen beginnen.
De B.B.A. rijdt bijna niet meer. Er worden nog 2 busdiensten in heel Brabant onderhouden. De overige bussen zijn door de D. gevorderd. Er zijn aanwijzingen dat er al wagens met chauffeurs in Frankrijk zitten. Er zijn al chauffeurs die gedeserteerd hebben. De treinen zijn ook erg bekrompen. Aan de derde klas hangt nog maar ⅓ van het vroeger aantal wagens aan.
Vrijdag 9 Juni
De B.N.O. had vanmorgen goede berichten. De Duitsers hadden op enkele plaatsen tactische terugtochten ondernomen. Verder meldden ze dat er nog steeds ontscheept wordt, niettegenstaande de Duitse successen. De Engelsen schijnen gebruik te maken van zweefvliegtuigen die 120 manschappen kunnen bergen. Deze worden dan achter motor-vliegtuigen gekoppeld. Ook deze nacht werd Duitsland weer gebombardeerd.
Gisteren kreeg de B.B.A. bevel om alle bussen in Oost Brabant ’s nachts met chauffeurs op de kazernes te zetten. Vandaag is er in de buurt van Breda alarm toestand. Vanaf de kant van België zijn troepen naar Tilburg getrokken. De spoorwegen werden in Breda weer beladen met allerhand materiaal. Bestemming weet niemand. Ook werden er weer auto’s en fietsen gevorderd.
In Italië blijven de geallieerden oprukken. Ze zijn al 60 km voorbij Rome.
De stad is gedeeltelijk afgezet, om de troepen niet te hinderen. De Duitsers doen erg nerveus.
Donderdag 8 Juni 1944
Ook vandaag zijn er zo goed als geen berichten. ’s Morgens werd verteld dat de Engelsen een stukje terug hadden moeten trekken. Achteraf bleek dit niet waar te zijn. Op de Moerdijkbrug is nu geschut geplaatst. Daarvoor was de brug 2½ uur gesloten voor alle treinverkeer. Men verwacht algemeen voorlopig geen frontberichten. De Geallieerden zullen eerst trachten voldoende troepen aan land te zetten.
Woensdag 7 juni 1944
Vandaag is het een vreemde dag. Er zijn namelijk geen nieuwsberichten van het front. Churchil heeft gisteravond gesproken voor het Lagerhuis en verklaarde dat alles die dag meegevallen was. In het “Kanaal” was geen noemenswaardige tegenstand en op de kust valt het mee. Door de overmacht in de lucht waren de verliezen buitengewoon gering. Er is geland tussen de Seine mond en de uiterste punt van Bretagne. Duinkerken en Boulogne enz. werden zwaar gebombardeerd en beschoten. De stad Caen is inmiddels gevallen. De Duitsers beweren dat de valschermjagers allemaal vernietigd zijn. Het offensief aan het Russische front schijnt niet waar te zijn.
Dinsdag 6 Juni 1944
Vandaag is de invasie begonnen. En wel op een tijdstip dat niemand het verwachtte. Het weer was de laatste dagen slecht – regen en wind, hoewel niet koud. Vanmorgen op school hoorde ik het voor het eerst onder de scheikunde les. Dat was om half elf ongeveer. Toen vertelden ze me dat de Engelsen en Amerikanen ’s morgens in Frankrijk geland waren, o.a. bij Le Havre. Maar ik kon het niet geloven.
Sindsdien had ik niets meer gehoord tot ’s middags 1 uur. De jongens die in Dordt woonden vertelden dat de B.N.O. het zelf afgeroepen had. Nu geloofden wij het, temeer daar iedereen het er over had. Mijnheer Lammers kwam er ook bijstaan maar hij wist niets meer te vertellen.
In het algemeen waren allen een beetje opgewonden. De best ingelichten vertelden dat het ’s morgens om 5.13 was begonnen en dat ze op 4 punten waren geland. Namelijk Duinkerken-Boulogne-Le Havre en nog ergens aan de Franse kust. Er zouden 4 luchtdivisies in de strijd geworpen zijn, hetgeen zou neerkomen op 11.000 vliegtuigen. Ook waren er veel parachutisten neergelaten.
‘s Middags was het het onderwerp. Verschillende jongens gingen naar huis. ’s Avonds in de trein hoorden we dat de Russen op 5 plaatsen een offensief begonnen waren. Rome was enkele dagen geleden gevallen. Naar men zegt zou prof. Gerbrandy gesproken hebben evenals de Führer. Uit Londen zouden gezegd hebben, dat een strook van 35 km langs de kust ontruimd moest worden. Dit bewijst al hoe slecht men op de hoogte is van de toestanden in Nederland. ook zouden er pamfletten uitgegooid worden een uur voor het bombardement.
De stemming is algemeen rustig. We zijn vandaag gewoon uit school gekomen en we zullen zoals we er nu tegenaan kijken morgen ook weer gaan. Laten we hopen dat het waar is.
De Duitsers hebben bussen gevorderd. In Dordrecht werd gewaarschuwd dat ramen in de trein open laten staan nu levensgevaarlijk is. De Duitsers waren bezig om de bunkers aan de brug in te ruimen. Het grote zoeklicht was verdwenen, maar het houten luchtafweer stond er nog. Volgens vader zijn er de kant van Zevenbergen uit troepentransporten.